ZDROWIE: KOMOSA RYŻOWA I AMARANTUS

Starożytne rośliny uprawne :

• komosa ryżowa = quinoa
• kremowa konsystencja
• orzechowy smak
• amarantus = szarłat
• właściwości podobne do zbóż
• Ameryka Południowa
• podstawowe produkty żywnościowe
• stopniowa popularyzacja na całym świecie

Jaką mają wartość odżywczą ?

• bogactwo białka
• zawartość wszystkich niezbędnych aminokwasów (budulców białka)
• źródło błonnika
• bogactwo węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym
• brak glutenu
• witamina B1
• witamina B2
• witamina E
• kwas foliowy
• mangan
• magnez
• fosfor
• cynk
• żelazo

ZALETY :

• bogactwo składników odżywczych
• odpowiednie dla diabetyków
• odpowiednie dla chorych na celiakię
• polecane wegetarianom i weganom

WADY :

• unikanie przez osoby z kamicą żółciową (obecność szczawianów)

Dlaczego quinoa i amarantus są odpowiednie dla osób chorych na cukrzycę ?

• zawartość węglowodanów o niskim IG (35)
• powolne oddawanie energii
• regulacja poziomu glukozy we krwi
• kontrola cukrzycy
• zaspokajanie apetytu na długi czas
• dobrodziejstwo dla zdrowia
• brak glutenu

W jaki sposób wpływają na serce ?

• zawartość manganu i miedzi = wpływ na enzym - dysmutazę ponadtlenkową
• działanie przeciwutleniające
• pomoc w osłanianiu organizmu przed uszkodzeniami wywoływanymi przez wolne rodniki
• ochrona serca
• obecność skwalenu - sterolu roślinnego wspomagającego pożyteczną reabsorpcję cholesterolu w jelitach

Wartości odżywcze w 100 g komosy ryżowej i szkarłatu :

1. KOMOSA RYŻOWA :

• energia : 222 kcal
• białko : 8 g
• błonnik : 5 g
• tiamina: 0,2 g
• ryboflawina : 0,2 g
• żelazo : 3 mg
• cynk : 2 mg
• mangan : 1,2 mg

2. AMARANTUS :

• energia : 364 kcal
• białko : 14 g
• błonnik : 9 g
• tiamina : 0, 8 g
• ryboflawina : 0, 2 g
• żelazo : 7,5 mg
• cynk : 3 mg
• mangan : 2 mg

Proste sposoby na rośliny uprawne :

1. Sałatka - ugotować szklankę kaszy quinoa; dodać gotowane krewetki, posiekaną cebulkę, pokrojoną paprykę, posiekaną natkę pietruszki; skropić oliwą z oliwek i sokiem z cytryny; wymieszać
2. Cytrusowo - gotować amarantus przez 20 minut; przepłukać zimną wodą; wymieszać z sokiem z cytryny i pomarańczy; dodać pokrojonego ogórka, posiekaną natkę pietruszki i miętę
3. Z miodem - 3 łyżki miodu i 1/2 łyżeczki cynamonu podgrzać w rondelku; dodać 2 szklanki ugotowanej kaszy quinoa; dodać plastry banana i jogurt naturalny; wymieszać
4. Z kurczakiem - ugotowaną kaszę quinoa wymieszać z kurczakiem z grilla, plastrami awokado, pokrojonym ogórkiem i słodką papryką; dodać zioła, czarny pieprz i sok z cytryny
5. Z orzechami - 1 i 1/2 szklanki ugotowanego amarantusa wymieszać z 2 szklankami pokrojonej w kostkę dyni; dodać 1/2 szklanki uprażonych orzechów nerkowca i 1/2 pęczka liści kolendry; dodać łyżkę oliwy z oliwek; doprawić czarnym pieprzem; wymieszać

ZDROWIE : DIABETYCY 2

Błonnik :

• często nazywany resztkami pokarmowymi
• część posiłku niepodlegająca trawieniu
• dwie odmiany - rozpuszczalna i nierozpuszczalna
• nierozpuszczalny - wspomaganie trawienia; zmniejszenie ryzyka chorób jelit (zapalenie uchyłka jelita grubego, hemoroidy); zapobieganie zaparciom - ciemne pieczywo, makaron razowy, płatki śniadaniowe z ziarnami
• rozpuszczalny - ułatwienie kontrolowania poziomu glukozy (spowolnienie tempa uwalniania jej do krwi); obniżanie poziomu cholesterolu - owoce, warzywa, fasola, płatki owsiane, rośliny strączkowe
• ułatwienie kontrolowania masy ciała - dłuższe uczucie sytości
•  zwiększenie ilości spożywanego błonnika = zwiększenie ilości dostarczanych płynów

Jak zwiększyć ilość błonnika w diecie ?

1. Zamiast jasnego pieczywa, wybieraj chleb pełnoziarnisty lub razowy, razową pitę lub wypróbuj jasne pieczywo z podwyższoną wartością błonnika.
2. Jedz dużo owoców, warzyw i roślin strączkowych, takich jak fasola, groch, soczewica.
3. Wprowadź do jadłospisu ciecierzycę - można z niej przyrządzić pastę kanapkową lub zupę.
4. Do płatków śniadaniowych dodawaj suszone lub świeże owoce.
5. Wybieraj desery owocowe.
6. Jak najczęściej zastępuj mąkę białą - mąką razową. Jeśli jednak potrawa, którą przyrządzasz wymaga użycia mąki pszennej, wymieszaj ją z mąką razową w stosunku 1:1.
7. Na przekąskę wybieraj wafle ryżowe lub kukurydziane.

Zmniejszanie ilości tłuszczu w posiłkach :

• niezbędne dla zdrowia
• diabetycy - zwiększone ryzyko zachorowania na chorobę wieńcową
• kontrola masy ciała
• identyczna zawartość wapnia i białka w nabiale chudym co tłustym czy półtłustym (zmniejszenie tłuszczu i kalorii)
• sery i margaryny o obniżonej zawartości tłuszczu

Rodzaje tłuszczu :

• nasycone - produkty pochodzenia zwierzęcego - masło, słonina, smalec, tłuste mięso, pełnotłusty nabiał - zwiększenie poziomu cholesterolu we krwi, zwiększenie ryzyka choroby wieńcowej
• nienasycone - jedno i wielonienasycone - produkty pochodzenia roślinnego - obniżenie poziomu cholesterolu we krwi; zapobieganie chorobom serca
• jednonienasycone - oliwa z oliwek, olej rzepakowy, olej z orzeszków ziemnych, kremy do smarowania pieczywa takie jak Olivio, Olive Gold i St Ivel Mono
• wielonienasycone - tłuste ryby (śledź, makrela, tuńczyk, sardela, sardynki, pstrąg), olej kukurydziany, olej słonecznikowy, olej z krokosza barwiarskiego, olej sojowy

Jak zmniejszyć ilość tłuszczu w codziennej diecie ?

1. Zamiast masła lub margaryny stosuj kremy do smarowania pieczywa.
2. Smaruj chleb cienką warstwą tłuszczu.
3. Od czasu do czasu całkowicie zrezygnuj z tłuszczu do smarowania pieczywa i zastąp go pastą kanapkową domowej roboty - z fasoli, z ciecierzycy, sojową, z bakłażana lub awokado
4. Przygotowując koktajle mleczne i płatki śniadaniowe, używaj mleka odtłuszczonego.
5. Śmietanę zastąp kefirem lub jogurtem naturalnym.
6. Zmniejsz ilość spożywania serów podpuszczkowych (żółtych). Staraj się je zastępować twarogiem czy serkiem wiejskim.
7. Jedz z umiarem ciastka, ciasta, herbatniki i słodycze - zawierają dużo tłuszczu niewidocznego.
8.  Jedz więcej ryb - ryby morskie powinno spożywać się co najmniej 1 raz w tygodniu, gdyż zawierają olej korzystny dla zdrowia (niezbędny nienasycony kwas tłuszczowy OMEGA-3)
9. Wybieraj jak najchudsze gatunki mięsa, a przed gotowaniem usuń wszelkie widoczne kawałki tłuszczu.
10. Stosuj mniej mięsa niż zalecane w przepisie - zastąp je częściowo warzywami lub roślinami strączkowymi.
11. Mięso z kurczaka i indyka jedz bez skóry - usuniesz tłuszcz podskórny ze swojego jadłospisu.
12. Postaraj się ograniczyć jedzenie gotowych potraw mięsnych takich jak kiełbaski, tarty mięsne, burgery i parówki.
13. Jedz mniej chipsów i słonych przekąsek.

Gotowanie z mniejszą ilością tłuszczu :

1. Nie nalewaj oleju prosto z butelki, ale odmierzając łyżką stołową lub rozprowadzając pędzelkiem po jej powierzchni.
2. Podsmażając warzywa do potraw typu curry obniż ilość tłuszczu do smażenia o połowę - niż ta podana w przepisie.
3. Najlepiej, gdybyś do smażenia używał/a woka, gdyż dzięki wysokim ściankom i zaokrąglonym dnie wystarczy niewielka ilość tłuszczu.
4. Używaj patelni z powłoką teflonową.
5. Staraj się jak najrzadziej smażyć i piec, zastąp tę obróbkę kulinarną gotowaniem na parze, w wodzie i grillowaniem.
6. Przygotowując dania warzywne ogranicz użycie masła, a zwiększ ilość ziół, cebuli, czosnku czy soku cytrynowego.
7. Piecz mięso na kratce tak, by tłuszcz spływał na dół i gromadził się w brytfannie.
8. Burgery, kiełbasę czy rybę grilluj zamiast smażyć.

Ukryty tłuszcz :

• tarta z podrobami - 42 g
• lotaryński quiche - 39 g
• tarta z mięsem wieprzowym - 38 g
• makaron z serem - 32 g
• curry z kurczaka - 31 g
• avocado - 28 g 
• kawałek pizzy z serem i pomidorami - 27 g
• cheeseburger - 26 g
• eklerka - 21 g
• doughnut - 16 g
• tarta jabłkowa - 16 g
• ciastko ponczowe - 16 g
• nuggetsy z kurczaka -14 g
• ciastko z kremem - 14 g
• croissant - 10 g
• chipsy ziemniaczane - 9 g

Cholesterol :

• substancja wytwarzana przez organizm i wchodząca w skład komórek i tkanek ludzkiego ciała
• zbyt duża wysokość we krwi - odkładanie się tłuszczu w arteriach - choroby serca
• zwiększenie spożycia tłuszczy jednonienasyconych i wielonienasyconych
• ograniczenie spożywania tłuszczy nasyconych - zwiększanie poziomu cholesterolu
• zwiększenie ilości spożywania produktów zawierających "dobry cholesterol" = automatyczne zmniejszenie poziomu "złego cholesterolu"

ZDROWIE : DIABETYCY

Co to jest cukrzyca ?

• diabetes mellitus
• stan, gdy poziom glukozy (cukru) we krwi jest zbyt wysoki - brak odpowiedniego wykorzystania przez organizm
• nieprawidłowe działanie mechanizmu przetwarzania cukru w energię
• za mało insuliny (hormon wytwarzany przez trzustkę, umożliwiający glukozie przenikanie do komórek) lub nieprawidłowe jej działanie 
• glukoza - dostarczana w posiłkach słodkich lub trawienia pokarmów skrobiowych (chleb, ziemniaki)
• glukoza - wytwarzana przez wątrobę
• wzrastanie poziomu glukozy we krwi po posiłku - wyzwalanie insuliny przez organizm

Rodzaje cukrzycy :

• typu 1 - insulinozależna
• typu 2 - insulinoniezależna

Cukrzyca typu 1 :

• niedobór insuliny we krwi spowodowany zniszczeniem większości komórek (trzustki) produkujących ten hormon
• zazwyczaj przed 40. rokiem życia
• częste występowanie wśród dzieci
• kuracja - podawanie insuliny i stosowanie diety diabetycznej
• rozwój w ciągu kilku tygodni
• zwlekanie z rozpoczęciem leczenia - choroby nerek, serca, utrata widzenia

Cukrzyca typu 2 :

• zbyt mało wyprodukowanej insuliny
• wyprodukowanie insuliny działającej nieprawidłowo - insulinooporność
• występowanie najczęściej po 40. roku życia
• terapia - iniekcje insuliny, dieta diabetyczna połączona z ćwiczeniami, leki
• powolny rozwój
• objawy mało wyraźne, traktowane jako skutek starzenia się lub przepracowania
• zdarza się bezobjawowa - wykrycie podczas rutynowych badań kontrolnych

Objawy cukrzycy :

• ciągłe pragnienie
• częste (nocne) wizyty w toalecie
• nadmierne zmęczenie
• utrata wagi
• regularne ataki grzybicy
• zaburzenia widzenia 

Dlaczego chorujemy ?

• powszechny problem zdrowotny - 1,4 miliona osób (USA)
• nietypowy atak organizmu na własne komórki
• bezpośredni bodziec - infekcje lub wirusy
• zachorowanie możliwe u obydwu płci
• cukrzyca typu 2 = początek dojrzałości - często pojawia się w średnim wieku
• brak normalnej reakcji organizmu na własną insulinę
• cukrzyca - poważna choroba - odpowiednia terapia
• największe ryzyko : choroba w rodzinie, duża nadwaga, kobiety w ciąży, kobiety rodzące duże dziecko, choroby trzustki
• objawy - po wypadku lub chorobie - nie są przyczyną, tylko ujawnieniem stanu
• stres - nasilenie objawów
• zarażenie i zainfekowanie osób trzecich - brak

Jak postępować ?

• brak sposobów całkowitego uzależnienia
• niewykorzystana glukoza - wydalana z moczem
• odpowiednia dieta
• ćwiczenia
• leki
• podawanie insuliny - zastrzyki
• dobrze zbilansowane posiłki
• wykonywanie prostej analizy krwi lub moczu
• stymulowanie trzustki do wytwarzania większej ilości insuliny
• pomiar poziomu glukozy we krwi

Zdrowa dieta :

• niska zawartość tłuszczu
• duża ilość owoców i warzyw
• bezpośredni wpływ spożywanego jedzenia na poziom glukozy we krwi
• obniżenie ilości cholesterolu

6 kroków ku doskonałości :

1. Jedz w miarę możliwości regularne posiłki, zawierające produkty bogate w skrobię (chleb, makaron, czapati, ziemniaki, ryż, zboża) i błonnik. Pozwoli to kontrolować poziom glukozy we krwi.
2. Postaraj się ograniczyć ilość spożywanego tłuszczu, w szczególności nasyconych tłuszczów zwierzęcych, które sprzyjają chorobom serca. Wybieraj napoje o małej zawartości tłuszczu, czyli chude mleko i odtłuszczone jogurty. Zamiast smażyć potrawy - upiecz, ugotuj lub przyrządź na grillu.
3. Jedz więcej owoców i warzyw, co najmniej 5 porcji dziennie, aby dostarczyć odpowiednią dawkę witamin i błonnika oraz zbilansować codzienną dietę.
4. Zmniejsz ilość spożywanych cukrów i słodkich napojów. Wybieraj soki świeże lub o niskiej zawartości cukru, ponieważ te słodzone podnoszą poziom glukozy we krwi niebezpiecznie szybko.
5. Używaj mniej soli, zastępując ją ziołami i innymi przyprawami.
6. Alkohol pij z umiarem, czyli nie więcej niż 2 jednostki alkoholowe (kobieta) czy 3 jednostki alkoholowe (mężczyzna). Jeśli już pijesz, nie rób tego na pusty żołądek, bo zwiększa to ryzyko hipoglikemii - niskiego poziomu glukozy we krwi.

Zdrowa dieta w praktyce :

• regularne posiłki
• bogactwo węglowodanów zawartych w skrobii
• duża ilość owoców i warzyw
• stopniowa zmiana zwyczajów żywieniowych
• wprowadzanie 1 lub 2 zmian tygodniowo
• smarowanie pieczywa margaryną zamiast masłem
• wybieranie nabiału chudego zamiast tłustego
• różnorodność diety
• codzienny dobór produktów z każdej grupy : mięso, drób, ryby; warzywa i owoce; tłuste i bogate w cukier pokarmy
• podstawa posiłków i przekąsek - chleb, ziarna, kasze, ryż pełnoziarnisty, makaron pełnoziarnisty, ziemniaki 
• chude mięso i drób
• 1/3 diety - węglowodany pochodzące z warzyw i owoców
• produkty skrobiowe - 1/2 talerza
• pozostała część - ryby, sery lub mięso
• małe przekąski węglowodanowe między posiłkami - dostarczanie ich regularnie w ciągu całego dnia
• kontrola glukozy we krwi

ZDROWIE : SZTUCZNE SŁODZIKI

Czym są sztuczne słodziki ?

• substancje chemiczne stosowane zamiast cukru
• zmniejszenie spożycia kalorii
• dużo słodsze od cukru białego
• mniejsze ilości
• jako dodatek do potraw i napojów
• składnik produktów reklamowanych jako dietetyczne
• cukrzycy
• osoby na diecie odchudzającej

Jakie są rodzaje sztucznych słodzików ?

• słodziki niskokaloryczne - nie dostarczają niepotrzebnych kalorii - sacharyna i aspartam
• alkohole cukrowe (poliole) - prawie tyle samo kalorii co cukier biały, lecz nieprzyswajalnych przez organizm - sorbitol, mannitol

Jakie słodziki niskokaloryczne są w sprzedaży ?

• aspartam
• sacharyna
• cyklaminiany
• acesulfam K
• sukraloza
• neohesperydyna
• taumatyna
• jeden słodzik lub kombinacja kilku

Jak działają alkohole cukrowe ?

• węglowodany częściowo przyswajane i metabolizowane przez organizm
• erytrytol
• laktitol
• maltitol
• mannitol
• sorbitol
• ksylitol
• mniej słodkie od sacharozy (biały cukier)
• naturalnie występujące w owocach i warzywach
• przemysłowo produkowane ze skrobi i glukozy
• wypełniacze - zatrzymanie wilgoci w produkcie
• hamowanie reakcji brązowienia podczas podgrzewania
• poprawienie tekstury produktów

Alkohole cukrowe a higiena jamy ustnej :

• nie powodują próchnicy
• nie są pożywką dla bakterii w jamie ustnej
• pomoc w leczeniu małych ubytków próchnicznych (potrzeba żucia, ssania)
• pobudzanie produkcji śliny (słodki smak)
• zmniejszanie kwasowości
• zwiększenie poziomu wapnia na powierzchni zębów
• mineralizacja ubytków

Co to jest aspartam ?

• słodzik stosowany w żywności i napojach
• zbudowany z kwasu asparaginowego i fenyloalaniny (naturalnie występujące w mięsie, zbożach, nabiale)

Gdzie znajdziemy aspartam ?

• słodziki do herbaty
• słodkie napoje gazowane
• słodycze

Czy jest bezpieczny ?

• wyznaczone dzienne spożycie przez Komitet Ekspertów FAO ds.dodatków do żywności - ADI
• określenie ilości dodatku do żywności, który można spożywać codziennie bez ryzyka dla zdrowia
• brak istnienia wiarygodnych prac badawczych wskazujących jego rakotwórcze działanie
• brak wpływu na układ nerwowy
• brak wpływu na proces uczenia się

Acesulfam K :

• niskokaloryczny słodzik 130-200 razy słodszy od cukru
• małe ilości w produktach
• brak przyswajalności przez organizm
• wydalanie w postaci niemalże niezmienionej
• spożywanie nie szkodzi zdrowiu
• dopuszczony do użycia w ponad 100 krajach
• nektary owocowe, wypieki, lodów, sosów, dressingi

Fenyloketouria :

• choroba dziedziczna
• brak przyswajalności aminokwasu - fenyloalaniny - gromadzenie się w narządach i prowadzenie do ich uszkodzenia
• unikanie stosowania słodzików przez osoby chore

Alkohole cukrowe : słodkość w porównaniu z cukrem i zastosowanie :

1. erytrytol - 60 - 80 % - wypełniacz niskokalorycznych produktów
2. izomaltoza - 45 - 65 % - cukierki, krówki, wafle, pastylki na kaszel i gardło
3. ksylitol - 100 % - syropy, płyny do higieny jamy ustnej
4. laktitol - 30 - 40 % - czekolada, wypieki, cukierki, mrożone desery nabiałowe
5. maltitol - 75 % - czekolada, twarde cukierki, guma do żucia, wypieki, lody
6. mannitol - 50 - 70 % - guma do żucia, polewy czekoladowe
7. sorbitol - 50 - 70 % - guma do żucia, mrożone desery, wypieki

ZDROWIE : ŚWIADOME ODŻYWIANIE

Po co zmieniać ?

• brak zadowolenia z aktualnej sytuacji
• wizyta u lekarza - problemy zdrowotne wymagające zmian nawyków żywieniowych
• negatywne skutki miażdżycy (długofalowe)
• ryzyko nadciśnienia tętniczego
• ryzyko cukrzycy
• zwiększenie aktywności
• poprawa wyglądu
• poprawa samopoczucia

Jak najlepiej zmieniać :

• brak idealnego sposobu - różnorodność ludzi
• określenie etapu zmiany
• określenie strategii
• samokontrola

Dlaczego zmiany są trudne ?

• porzucenie wygody
• rezygnacja z celów - powierzchowne uczucie komfortu
• brak motywacji i cierpliwości
• dyskomfort nie oznacza nieprawidłowego działania
• zawrotne tempo życia
• brak dostatecznego skupienia
• wymaganie pełnej uwagi i koncentracji

Jak pokonać przeszkody na drodze do zmian ?

• wątpliwości
• wypisanie przeszkód - odpowiednia strategia - wyzbywanie się ich z czasem
• świadomość dobrego postępowania w zgodzie ze sobą i dla lepszego samopoczucia
• relaks

O czym pamiętać przy wprowadzaniu zmian ?

• pozytywne myślenie
• myślenie o sukcesie
• wyznaczanie realnych celów
• brak zbyt wygórowanych wymagań
• wsparcie najbliższych
• motywacja otoczenia
• nagradzanie samego siebie za najmniejszy sukces
• ciągła aktywność

Zmiany na lepsze :

1. Planuj posiłki i ćwiczenia na cały tydzień.
2. Pij więcej wody, ogranicz alkohol i rzuć palenie.
3. Unikaj głodu - jedz regularne posiłki.
4. Odcinaj tłuszcz z mięsa i usuwaj skórę z kurczaka.
5. Codziennie zjadaj garść niesolonych orzechów.
6. Nigdy nie jedz na stojąco.
7. Wybieraj aktywny sposób na relaks i ruszaj się cały dzień (spacery, piesze wycieczki, jazda rowerowa, badminton, sporty grupowe, schody zamiast windy)
8. Ciesz się drobnymi smakołykami.
9. Jedz pełnoziarniste pieczywo i płatki śniadaniowe.
10. Zapisuj swoje cele i miej je zawsze pod ręką.
11. Wyznacz daty osiągnięcia celów, by zwiększyć poczucie odpowiedzialności.

Etapy zmian :

1. PRZED REFLEKSJĄ - brak zauważenia problemu; brak zmian
2. REFLEKSJA - zauważenie problemu; chęć zmian; brak pośpiechu we wprowadzeniu ich
3. PRZYGOTOWANIE - czynności wstępne (obejrzenie siłowni; basen w okolicy; zakup sprzętu i ubioru treningowego); chęć jak najszybszych zmian (przyszły tydzień, miesiąc)
4. DZIAŁANIE - wprowadzenie pewnych zmian; poproszenie bliskich o wsparcie; obserwacja postępów
5. KONTYNUACJA - podtrzymanie zmian przez 6 miesięcy; pojawienie się przeszkód; zastanowienie się jak je pokonywać
6. NAWRÓT - powrót do dawnych zwyczajów; zawahanie; szukanie sposobów na powrót do zdrowych nawyków
7. UTRWALENIE ZMIAN - zapisywanie celów; daty wykonania; pokonywanie słabości; nagradzanie sukcesów; utrzymanie co najmniej 5 lat a najlepiej całe życie

Wyznaczanie celów : 

1. Konkretny - dobre sformułowanie celów - dokładne określenie co chcesz osiągnąć
2. Wymierny - ustanowienie kryteriów oceny postępów - trzymanie się planu
3. Osiągalny - wyznaczenie realnych celów - brak utraty motywacji
4. Realistyczny - nie oznaczający łatwego, ale możliwego do osiągnięcia celu
5. Ramy czasowe - wyznaczenie terminów osiągnięcia celu; brak utraty motywacji - terminowość = nagroda

ZDROWIE: CUKRZYCA

Co to za choroba ?

• względny lub bezwzględny niedobór insuliny
• podwyższone stężenie glukozy we krwi
• insulina - hormon produkowany przez trzustkę- umożliwianie przyswajania glukozy
• typ 1 - brak produkcji insuliny
• typ 2 - zaburzenie metaboliczne- insulinooporność
• hipoglikemia- zbyt niski poziom insuliny - poniżej 50 mg/dl - osłabienie, drżenie mięśni, zawroty, bóle głowy, poty, drażliwość, uczucie głodu
• hiperglikemia - zbyt wysoki poziom glukozy - silne uczucie pragnienia, zamazane widzenie, częste oddawanie moczu

Typy cukrzycy :

1. Cukrzyca ciążowa - także u wcześniej zdrowych ciężarnych ; zwiększona insulinooporność; podwyższone zapotrzebowanie na insulinę w okresie ciąży; nieleczona grozi powikłaniami dla matki i dziecka
2. Cukrzyca typu 1 - organizm nie jest w stanie produkować insuliny; układ odpornościowy odpowiedzialny za zniszczenie komórek produkujących hormon w trzustce
3. Cukrzyca typu 2 - brak produktywności (zbyt mało insuliny); siedzący tryb życia; insulinooporność; otyłość
4. Stan przedcukrzycowy - podwyższone stężenie glukozy we krwi

Jaką rolę odgrywa dieta ?

• kontrola stężenia glukozy we krwi
• osiągnięcie właściwego poziomu tłuszczów we krwi
• utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego
• kontrola masy ciała
• zapobieganie lub spowolnienie powikłań
• regularne posiłki
• rozłożenie spożywania węglowodanów na cały dzień (na kolację najmniej)
• wybór węglowodanów o niskim IG (indeksie glikemicznym)
• ograniczenie spożycia cukierków, słodkich napojów (wysoki IG- szybkie podnoszenie poziomu glukozy we krwi)

Tłuszcze a dieta cukrzyka :

• nadmierne spożycie prowadzi do tycia (wysoka kaloryczność)
• niestabilne stężenie glukozy
• zwiększone narażenie na chorobę niedokrwienną serca
• zwiększone ryzyko zawału serca
• zwracanie uwagi na ilość i rodzaj spożywanych tłuszczów
• zmniejszenie spożycia tłuszczów nasyconych i trans
• zwiększenie spożycia tłuszczów nienasyconych (pestki, oleje roślinne, orzechy, tłuste ryby)

Kontrola cukrzycy :

1. Jedz regularnie, gdyż opuszczanie posiłków powoduje spadek stężenia glukozy we krwi (hipoglikemia)
2. Zadbaj o to, by w każdym posiłku znalazły się węglowodany o niskim IG.
3. Zwiększ spożycie tłuszczów jednonienasyconych i wielonienasyconych.
4. Jedz dużo warzyw strączkowych, soczewicy, owoców, warzyw, pestek i orzechów.
5. Ogranicz spożycie alkoholu.
6. Utrzymuj prawidłową masę ciała, gdyż zmniejsza to insulinooporność.
7. Dużo się ruszaj - ćwiczenia zwiększają wrażliwość mięśni na insulinę, co pomaga w kontrolowaniu poziomu glukozy we krwi.

Powikłania :

1. ślepota - wysoki poziom glukozy we krwi może uszkodzić naczynia krwionośne zaopatrywujące siatkówkę oka; degeneracja prowadzi do wylewu krwi do siatkówki oka
2. choroba niedokrwienna serca - ryzyko wystąpienia u cukrzyków jest od 2 do 4 razy większe niż u zdrowego człowieka
3. niewydolność nerek - wysoki poziom glukozy może stać się przyczyną utraty funkcji nerek (usuwanie produktów przemiany materii); konieczność wykonywania dializ
4. uszkodzenie nerwów - neuropatia cukrzycowa; wysoki poziom glukozy powoduje zaburzenie zdolności nerwów do przesyłania i odbioru bodźców
5. stopa cukrzycowa - drętwienie, mrowienie, zaburzenia czucia, trudno gojące się owrzodzenia, zmiany skóry stóp i paznokci ; amputacja kończyny
6. celiakia - niemożność spożywania pokarmów zawierających gluten (jęczmień, owies, ryż, pszenica); zwiększenie ryzyko zachorowania u osób z chorobami autoimmunologicznymi; wpływ na poziom glukozy