ZDROWIE : WĄTRÓBKA I NERKI

Wątróbka i nerki należą do mało lubianej grupy podrobów, co sprawia, że nie goszczą zbyt często na polskich stołach. Sprawdźmy więc, jakie składniki odżywcze są w nich ukryte.

Dlaczego wątróbka i nerki są tak pożywne ?

• zawartość mikroelementów i witamin (zaopatrywanie przez krew krążącą w organizmie zwierząt)
• brak toksycznych dla organizmu substancji (organy oczyszczające krew)
• niszczenie starych czerwonych krwinek (wątróbka)
• przechowywanie nadmiaru substancji odżywczych (wątróbka)

ZALETY :

• bogactwo składników odżywczych
• oryginalny smak
• szerokie zastosowanie
• mała zawartość tłuszczów nasyconych

WADY :

• unikanie przez kobiety ciężarne
• przyczynianie się do powstawania kamieni nerkowych lub napadu dny moczanowej (puryny)
• duża zawartość cholesterolu

PRZECHOWYWANIE :

• lodówka : 1-2 dni
• zamrażarka : 3-4 miesiące

Jakie składniki odżywcze zawierają ?

• witamina A
• witamina B12
• witamina C
• miedź
• folany
• selen
• żelazo
• cynk
• niacyna
• fosfor

Do czego przydatne są nam witaminy z grupy B ?

• wspomaganie przemiany materii
• uczestniczenie w przemianie białek, tłuszczów, węglowodanów w energię (B3)
• metabolizm węglowodanów i rozkład glikogenu = glukoza przechowywana w mięśniach (B6)
• wytwarzanie erytrocytów (B12)

Dlaczego potrzebujemy żelaza ?

• składnik hemoglobiny czerwonych krwinek
•  transport i uwalnianie tlenu w organizmie
• zapobieganie niedokrwistości

Dlaczego tak ważna jest witamina A i cynk ?

• wspomaganie pracy układu odpornościowego
• obrona przed drobnoustrojami oraz toksynami
• zapobieganie infekcjom, grypie, przeziębieniom
• ochrona przed zniszczeniami dokonywanymi przez wolne rodniki
• prawidłowe funkcjonowanie leukocytów = białych krwinek

Składniki odżywcze w wątróbce i nerkach (60 g)

1. Wątróbka :

• energia (134 kcal)
• białko (17 g)
• tłuszcz całkowity (7 g)
• niacyna (10 mg)
• miedź (9,5 mg)
• żelazo (6 mg)
• cynk (3 mg)

2. Nerki :

• energia (82 kcal)
• białko (16 g)
• tłuszcz całkowity (2 g)
• niacyna (6 mg)
• miedź (0,2 mg)
• żelazo (5 mg)
• cynk (2 mg)

Może jakieś sposoby na podroby ?

1. Pasta - na oliwie zrumienić posiekane wątróbki drobiowe; przełożyć do wysokiej miski; dodać śmietanę; zmiksować za pomocą blendera
2. Kebab - wymieszać jasny sos sojowy z drobno posiekanym czosnkiem i imbirem; wątróbkę jagnięcą pokroić w kostkę; marynować 3 godziny; nadziać na patyczki bambusowe; zgrillować
3. Gulasz - na oliwie zrumienić posiekaną cebulę; dodać pokrojoną w kostkę wołowinę oraz grubo siekane nerki jagnięce; zrumienić; oprószyć mąką; zalać bulionem wołowym; gotować na wolnym ogniu; doprawić
4. Sałatka - wymieszać sok z cytryny z posiekanym czosnkiem i natką pietruszki; pokrojoną w kostkę wątróbkę marynować 3 godziny; kapustę pekińską poszatkować; dodać pokrojoną w paski grillowaną paprykę, kukurydzę, pikle; wymieszać;wątróbkę upiec na grillu; dodać do sałatki; wymieszać z sosem vinaigrette
5. Z patelni - wątróbkę jagnięcą pokroić w grube plastry; smażyć do zrumienienia na rozgrzanej oliwie; na patelni zrumienić posiekaną cebulę i boczek; oprószyć mąką; dodać bulion drobiowy; zagęścić sos; dodać wątróbkę; podsmażyć

ZDROWIE : SZAŁWIA

Czym jest szałwia ?

• mały, wieloletni krzew o sztywnych pędach
• szarozielone liście ze srebrzystym połyskiem
• rejon Morza Śródziemnego
• mocny aromat
• świeże lub suszone liście - zastosowanie w celach kulinarnych

ZALETY :

• bogactwo przeciwutleniaczy
• zawartość witaminy K
• działanie przeciwzapalne
• wspomaganie pamięci i zapobieganie jej utracie
• wspomaganie pracy mózgu

WADY :

• nieodpowiednia dla osób spożywających leki przeciwzakrzepowe

PRZECHOWYWANIE :

• świeża szałwia : lodówka : zawinięcie w wilgotną ściereczkę oraz przełożenie do foliowej torebki
• suszona szałwia : chłodne miejsce : szklany, szczelnie zamykany pojemnik (maksymalnie 6 miesięcy)

Jakie składniki odżywcze zawiera szałwia ?

• olejki eteryczne - flawonoidy - apigenina, diosmetyna, luteolina(zapobieganie powstawania siniaków,pomoc w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi, wpływ na pracę serca, obniżanie poziomu cholesterolu, pomoc w oczyszczaniu dróg moczowych, zbawienny wpływ na wzrok)
• kwasy fenolowe - kwas rozmarynowy(spowolnienie procesów starzenia, wspomaganie procesów regeneracyjnych,zapobieganie wirusowi opryszczki,pomoc w walce z astmą oskrzelową i chorobą wrzodową,działanie uspokajające i odprężające)
• beta- karoten (spowolnienie procesów starzenia, wzrost kości i włosów, obniżenie stężenia cholesterolu we krwi, ochrona przed infekcjami, zmniejszenie ryzyka zachorowań na nowotwór krtani, wargi i przełyku)
• luteina i zeaksantyna(zapobieganie zachorowaniom na zwyrodnienie plamki żółtej, zaćmę, zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, ochrona przed promieniowaniem UV, zmniejszenie ryzyka nowotworu jajników, piersi, szyjki macicy, płuc, skóry)
• witamina K(właściwości antybakteryjne, przeciwgrzybiczne, przeciwbólowe, przeciwzapalne)

Czy szałwia może poprawić funkcjonowanie mózgu ?

• poprawa pamięci krótkotrwałej
• zapobieganie utracie pamięci w przypadku choroby Alzheimera (szałwia czerwonokorzeniowa)
• wpływ na pracę mózgu

Wpływ szałwii na objawy menopauzy :

• zmniejszenie dolegliwości zwanej "zimnymi potami"
• zmniejszenie nagłych napadów gorąca

Dlaczego potrzebujemy witaminy K ?

• wytwarzanie białek (protrombiny) umożliwiających krzepnięcie krwi
• wpływ na gojenie się ran
• wspomaganie procesów mineralizacji kości
• zmniejszenie ryzyka zachorowań na nowotwory jelita
• zapobieganie biegunkom

Składniki odżywcze w jednej łyżeczce suszonej szałwii (5g) :

• energia : 2 kcal
• wapń : 12 mg
• magnez : 3 mg
• potas : 7 mg

Kilka pomysłów na wykorzystanie szałwii w kuchni :

1. Pieczony kurczak - na oliwie z oliwek podsmażyć posiekaną cebulę, 100 g pokrojonej szynki i 2 łyżki posiekanej szałwii; wymieszać z 2 pokruszonymi bułkami pełnoziarnistymi i jajem; takim nadzieniem nafaszerować tuszkę kurczaka; nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; związać udka kurczaka nicią kuchenną; piec około 75 minut
2. Cielęcina - sznycle cielęce doprawić solą i pieprzem; z obydwu stron oprószyć mąką; na środku każdego sznycla ułożyć 2 listki szałwii; zawinąć cielęcinę szynką prosciutto; smażyć na rozgrzanej oliwie
3. Napój herbaciany - do dzbanka z wrzątkiem włożyć liście szałwii i mięty; dodać sok z cytryny; odstawić na 5 minut; dosłodzić miodem
4. Jagnięcina - kotlety jagnięce obsypać obficie solą morską, czarnym pieprzem i posiekaną szałwią; smażyć na oliwie
5. Schab - w miseczce wymieszać bułkę tartą, starty parmezan i posiekaną szałwię; kotlety schabowe obtoczyć w mące, jaju i przygotowanej panierce; smażyć na oliwie

ZDROWIE : OREGANO

Czym jest oregano ?

• "radość góry" - tłumaczenie z języka greckiego
• lebiodka pospolita
• dziki majeranek
• nieduży, rozgałęziony krzew
• małe, owalne, szaro-zielone listki
• niewielkie białe lub różowe kwiatki
• silny aromat
• dania śródziemnomorskie i meksykańskie (ciepła, wonna nuta)

ZALETY :

• działanie przeciwutleniające
• działanie antybakteryjne
• wspomaganie diety odchudzającej
• wzbogacanie smaku posiłków
• popularność na rynku

WADY :

• nieregularne używanie nie wnosi do diety wielu wartościowych składników 

PRZECHOWYWANIE :

• świeże oregano : lodówka : zawinięcie w wilgotny ręcznik papierowy
• świeże oregano : zamrażarka : szczelnie zamykane, plastikowe pojemniki
• suszone oregano : ciemne i suche miejsce : szczelnie zamykany, szklany pojemnik

Składniki odżywcze zawarte w oregano :

• witamina C(przyspieszenie gojenia się ran, zapobieganie złamaniom i siniakom, wspomaganie metabolizmu, pomoc w profilaktyce niedokrwiennej choroby serca, wspomaganie układu odpornościowego,wspomaganie wchłaniania żelaza)
• wapń(działanie przeciwobrzękowe, przeciwzapalne, antyalergiczne, wspomaganie procesów przemiany materii,prawidłowe skurcze mięśni,budulec kości i zębów, udział w procesie krzepnięcia krwi)
• mangan(wpływ na libido, sprawność seksualną, płodność, niezbędny składnik kości, prawidłowa praca układu nerwowego,prawidłowe funkcjonowanie mózgu, ułatwienie wchłaniania i magazynowania żelaza, dobroczynny wpływ na stan skóry)
• potas(normalizacja rytmu serca, stabilizacja ciśnienia krwi, wspomaganie procesów przemiany materii, regulacja tempa bicia serca, udział w przewodnictwie nerwowym,zapobieganie obrzękom, wpływ na równowagę kwasowo-zasadową)
• żelazo(składnik hemoglobiny i mioglobiny, odpowiednie dotlenienie organizmu, prawidłowe funkcjonowanie systemu odpornościowego, spowolnienie procesu starzenia się skóry, utrzymanie odpowiednich funkcji intelektualnych, produkcja krwinek czerwonych)
• cynk(składnik wielu białek, odtruwanie organizmu, wpływ na stan skóry,włosów i paznokci,niezbędny do prawidłowego funkcjonowania insuliny,regulacja układu odpornościowego,prawidłowy wzrost i rozwój dzieci, prawidłowe odczuwanie smaków i zapachów,stabilizacja układnu kostnego)

Oregano a działanie antybakteryjne :

• zawartość olejków lotnych
• zawartość tymolu i karwakolu - hamowanie rozwoju bakterii (gronkowiec złocisty)
• zapobieganie infekcjom dróg oddechowych
• zapobieganie problemom ze strony przewodu pokarmowego

Zawartość przeciwutleniaczy w oregano :

• tymol i kwas rozmarynowy - neutralizacja wolnych rodników, zapobieganie uszkodzeniom komórek spowodowanym działaniem tlenu
• mierzenie częstotliwości działania (1 g rośliny) : 42 razy silniej niż jabłka, 30 razy silniej niż ziemniaki, 12 razy silniej niż pomarańcze, 4 razy silniej niż borówki amerykańskie

W jaki sposób oregano wspomaga dietę odchudzającą ?

• wzbogacenie "nudnego i mdłego" (często wyobieranego przez osoby odchudzające się)jadłospisu 
• zastępowanie soli w diecie
• mała kaloryczność zioła
• wspomaganie procesów przemiany materii

Wartość odżywcza 2 łyżeczek (zalecana porcja tygodniowa) suszonego oregano:

• energia : 11 kcal
• błonnik : 1,5 g
• witamina C : 2 mg
• wapń : 56 mg
• potas : 60 mg
• żelazo : 1,6 mg
• cynk : 0,2 mg

Kilka pomysłów na potrawy z oregano :

1. Kurczak - w misce wymieszać 5 g posiekanego oregano z 45 g masła; nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; mieszankę maślaną rozsmarować pod skórą na piersi kurczaka; skropić mięso sokiem z cytryny; połówki cytryny włożyć do kurczaka; piec 85 minut
2. Pizza - przygotować ciasto na pizzę według podstawowego przepisu; na spodzie rozsmarować własnoręcznie przygotowany sos pomidorowy; ułożyć tuńczyka z puszki, posiekaną cebulę i mozzarellę; upiec; posypać świeżym oregano
3. Makaron - makaron spaghetti ugotować i odcedzić; bakłażana pokroić w kostkę i podsmażyć na patelni grillowej; dodać makaron, posiekane oregano, płatki chilli, 2 ząbki czosnku; dodać kawałki wędzonego łososia; obficie polać oliwą z oliwek z dodatkiem bazylii; podsmażyć; zdjąć z patelni; posypać startym parmezanem
4. Jagnięcina - nastawić piekarnik na 160 stopni Celsjusza; w miseczce wymieszać posiekane oregano, czosnek i oliwę z oliwek; udziec jagnięcy natrzeć mieszanką; zawinąć w dwie warstwy pergaminu; piec 3 godziny
5. Krewetki - nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; obrane i oczyszczone krewetki przełożyć do naczynia żaroodpornego; posypać posiekanym oregano, rozgniecionym czosnkiem; dodać pokrojony w kostkę ser feta; skropić oliwą z oliwek; piec do zyskania różowego koloru; podawać z cytryną