ZDROWIE: TYMIANEK

Tymianek i jego gatunki :

• 60 różnych odmian (francuski, srebrzysty, cytrynowy, pomarańczowy)
• bardzo małe liście o pofalowanym, wydłużonym, owalnym kształcie
• wierzch listków szarozielony, natomiast ich spód srebrzystobiały
• tymianek, gałązki natki pietruszki, liść laurowy = francuski bouquet garni (mieszanka ziół używana do zup, gulaszy, bulionu)
• świeży lub suszony
• delikatny aromat

ZALETY :

• właściwości antybakteryjne
• dostępność na rynku
• zawartość dużej ilości przeciwutleniaczy
• dobroczynny wpływ na drogi oddechowe
• wzmacnianie odporności

WADY :

• niewielkie ilości w potrawach = niewielkie dawki składników odżywczych

PRZECHOWYWANIE :

• świeży tymianek : lodówka : owinięcie w lekko wilgotny ręcznik papierowy
• suszony tymianek : chłodne miejsce : szczelnie zamykany, szklany pojemnik(maksymalnie 6 miesięcy)

Jakie składniki odżywcze zawiera tymianek ?

• potas(normalizacja rytmu serca, stabilizacja ciśnienia krwi, wspomaganie procesów przemiany materii, regulacja tempa bicia serca, udział w przewodnictwie nerwowym,zapobieganie obrzękom, wpływ na równowagę kwasowo-zasadową)
• wapń(działanie przeciwobrzękowe, przeciwzapalne, antyalergiczne, wspomaganie procesów przemiany materii,prawidłowe skurcze mięśni,budulec kości i zębów, udział w procesie krzepnięcia krwi)
• błonnik(usprawnianie przewodu pokarmowego, zmniejszanie uczucia głodu, ochrona przed żylakami odbytu,polipami,zaparciami,nowotworami jelit, pobudzenie wydzielania śliny, zmniejszenie wartości energetycznej posiłku,ochrona śluzówki żołądka, zapobieganie przyswajania metali ciężkich z pożywienia, hamowanie rozwoju bakteri Salmonelli)
• olejki eteryczne(zapobieganie powstawania siniaków,pomoc w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi, wpływ na pracę serca, obniżanie poziomu cholesterolu, pomoc w oczyszczaniu dróg moczowych, zbawienny wpływ na wzrok)
• kwas rozmarynowy(spowolnienie procesów starzenia, wspomaganie procesów regeneracyjnych,zapobieganie wirusowi opryszczki,pomoc w walce z astmą oskrzelową i chorobą wrzodową,działanie uspokajające i odprężające)
• luteolina(działanie moczopędne, zapobieganiu zachorowaniu na reumatoidalne zapalenie stawów, spowalnianie procesu starzenia, ochrona mózgu przed utratą pamięci i spowolnieniem reakcji,działanie przeciwzapalne, pomoc w profilaktyce autyzmu i choroby Alzheimera)
• tymol(działanie przeciwkaszlowe, odkażanie organizmu, pobudzanie ukrwienia jelit i żołądka, działanie przeciwpasożytnicze)
• beta - karoten(spowolnienie procesów starzenia, wzrost kości i włosów, obniżenie stężenia cholesterolu we krwi, ochrona przed infekcjami, zmniejszenie ryzyka zachorowań na nowotwór krtani, wargi i przełyku)

Jak tymianek chroni komórki przed uszkodzeniem ?

• zwiększenie udziału korzystnych kwasów tłuszczowych w błonach komórkowych starzejących się komórek
• działanie przeciwutleniające
• spowalnianie procesu starzenia się komórek mózgowych

Jak tymianek wpływa na kaszel i przeziębienie ?

• łagodzenie dolegliwości układu oddechowego
• zmniejszenie trudności w odkrztuszaniu
• obecność olejków eterycznych tj. karwakol, borneol, gamma-terpinen, p-cymen i tymol = klucz do zdrowotnego działania tymianku 
• zapobieganie zapaleniom oskrzeli

Tymianek jako naturalny środek antybakteryjny :

• powstrzymywanie rozwoju gronkowca złocistego, bakterii Bacillus subtisis, bakterii Escherichia coli, bakterii Shigella sonnei
• naturalny środek konserwujący
• działanie przeciwbakteryjne
• działanie przeciwgrzybicze

Wartość odżywcza w łyżeczce świeżego tymianku (5g) :

• energia : 0,7 kcal
• błonnik : 0,1 g
• żelazo : 0,1 mg
• wapń : 3 mg
• magnez : 1 mg
• potas : 5 mg

Kilka sposobów na wykorzystanie tymianku w potrawach :

1. Pieczone warzywa - w naszyniu żaroodpornym ułożyć grubo pokrojone ziemniaki i marchew pokrojoną w słupki; skropić oliwą z oliwek; posypać listkami tymianku i posiekanym czosnkiem; nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; piec warzywa do miękkości
2. Kotleciki - do miski przełożyć zmieloną baraninę, posiekany tymianek i czosnek, pokruszony miękisz chleba graham i jajo; dobrze wyrobić rękoma na gładką masę; uformować z niej kotleciki; smażyć na oliwie
3. Ruloniki - na arkusz papieru do pieczenia wyłożyć filet z dorsza; posmarować łyżką masła; ułożyć gałązkę tymianku; skropić sokiem z cytryny; posypać solą morską i świeżo zmielonym czarnym pieprzem; nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; z ryby utworzyć rulonik; piec 10 minut
4. Orzechy - w misce wymieszać szklankę orzechów nerkowca, włoskich, ziemnych i pistacjowych; dodać 15 g posiekanego tymianku, 5 g chilli w płatkach, 15 g brązowego cukru i odrobinę oliwy; dobrze wymieszać; nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; orzechy rozłożyć równomiernie na blasze do pieczenia; prażyć 10 minut
5. Kurczak - nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; w misce wymieszać kaszę manną, posiekany tymianek i starty parmezan;filety z piersi kurczaka oprószyć mąką z solą; zanurzyć w jaju; obtoczyć w przygotowanej panierce; ułożyć na blasze; piec do zrumienienia

ZDROWIE : SZAŁWIA

Czym jest szałwia ?

• mały, wieloletni krzew o sztywnych pędach
• szarozielone liście ze srebrzystym połyskiem
• rejon Morza Śródziemnego
• mocny aromat
• świeże lub suszone liście - zastosowanie w celach kulinarnych

ZALETY :

• bogactwo przeciwutleniaczy
• zawartość witaminy K
• działanie przeciwzapalne
• wspomaganie pamięci i zapobieganie jej utracie
• wspomaganie pracy mózgu

WADY :

• nieodpowiednia dla osób spożywających leki przeciwzakrzepowe

PRZECHOWYWANIE :

• świeża szałwia : lodówka : zawinięcie w wilgotną ściereczkę oraz przełożenie do foliowej torebki
• suszona szałwia : chłodne miejsce : szklany, szczelnie zamykany pojemnik (maksymalnie 6 miesięcy)

Jakie składniki odżywcze zawiera szałwia ?

• olejki eteryczne - flawonoidy - apigenina, diosmetyna, luteolina(zapobieganie powstawania siniaków,pomoc w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi, wpływ na pracę serca, obniżanie poziomu cholesterolu, pomoc w oczyszczaniu dróg moczowych, zbawienny wpływ na wzrok)
• kwasy fenolowe - kwas rozmarynowy(spowolnienie procesów starzenia, wspomaganie procesów regeneracyjnych,zapobieganie wirusowi opryszczki,pomoc w walce z astmą oskrzelową i chorobą wrzodową,działanie uspokajające i odprężające)
• beta- karoten (spowolnienie procesów starzenia, wzrost kości i włosów, obniżenie stężenia cholesterolu we krwi, ochrona przed infekcjami, zmniejszenie ryzyka zachorowań na nowotwór krtani, wargi i przełyku)
• luteina i zeaksantyna(zapobieganie zachorowaniom na zwyrodnienie plamki żółtej, zaćmę, zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, ochrona przed promieniowaniem UV, zmniejszenie ryzyka nowotworu jajników, piersi, szyjki macicy, płuc, skóry)
• witamina K(właściwości antybakteryjne, przeciwgrzybiczne, przeciwbólowe, przeciwzapalne)

Czy szałwia może poprawić funkcjonowanie mózgu ?

• poprawa pamięci krótkotrwałej
• zapobieganie utracie pamięci w przypadku choroby Alzheimera (szałwia czerwonokorzeniowa)
• wpływ na pracę mózgu

Wpływ szałwii na objawy menopauzy :

• zmniejszenie dolegliwości zwanej "zimnymi potami"
• zmniejszenie nagłych napadów gorąca

Dlaczego potrzebujemy witaminy K ?

• wytwarzanie białek (protrombiny) umożliwiających krzepnięcie krwi
• wpływ na gojenie się ran
• wspomaganie procesów mineralizacji kości
• zmniejszenie ryzyka zachorowań na nowotwory jelita
• zapobieganie biegunkom

Składniki odżywcze w jednej łyżeczce suszonej szałwii (5g) :

• energia : 2 kcal
• wapń : 12 mg
• magnez : 3 mg
• potas : 7 mg

Kilka pomysłów na wykorzystanie szałwii w kuchni :

1. Pieczony kurczak - na oliwie z oliwek podsmażyć posiekaną cebulę, 100 g pokrojonej szynki i 2 łyżki posiekanej szałwii; wymieszać z 2 pokruszonymi bułkami pełnoziarnistymi i jajem; takim nadzieniem nafaszerować tuszkę kurczaka; nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; związać udka kurczaka nicią kuchenną; piec około 75 minut
2. Cielęcina - sznycle cielęce doprawić solą i pieprzem; z obydwu stron oprószyć mąką; na środku każdego sznycla ułożyć 2 listki szałwii; zawinąć cielęcinę szynką prosciutto; smażyć na rozgrzanej oliwie
3. Napój herbaciany - do dzbanka z wrzątkiem włożyć liście szałwii i mięty; dodać sok z cytryny; odstawić na 5 minut; dosłodzić miodem
4. Jagnięcina - kotlety jagnięce obsypać obficie solą morską, czarnym pieprzem i posiekaną szałwią; smażyć na oliwie
5. Schab - w miseczce wymieszać bułkę tartą, starty parmezan i posiekaną szałwię; kotlety schabowe obtoczyć w mące, jaju i przygotowanej panierce; smażyć na oliwie

ZDROWIE : OREGANO

Czym jest oregano ?

• "radość góry" - tłumaczenie z języka greckiego
• lebiodka pospolita
• dziki majeranek
• nieduży, rozgałęziony krzew
• małe, owalne, szaro-zielone listki
• niewielkie białe lub różowe kwiatki
• silny aromat
• dania śródziemnomorskie i meksykańskie (ciepła, wonna nuta)

ZALETY :

• działanie przeciwutleniające
• działanie antybakteryjne
• wspomaganie diety odchudzającej
• wzbogacanie smaku posiłków
• popularność na rynku

WADY :

• nieregularne używanie nie wnosi do diety wielu wartościowych składników 

PRZECHOWYWANIE :

• świeże oregano : lodówka : zawinięcie w wilgotny ręcznik papierowy
• świeże oregano : zamrażarka : szczelnie zamykane, plastikowe pojemniki
• suszone oregano : ciemne i suche miejsce : szczelnie zamykany, szklany pojemnik

Składniki odżywcze zawarte w oregano :

• witamina C(przyspieszenie gojenia się ran, zapobieganie złamaniom i siniakom, wspomaganie metabolizmu, pomoc w profilaktyce niedokrwiennej choroby serca, wspomaganie układu odpornościowego,wspomaganie wchłaniania żelaza)
• wapń(działanie przeciwobrzękowe, przeciwzapalne, antyalergiczne, wspomaganie procesów przemiany materii,prawidłowe skurcze mięśni,budulec kości i zębów, udział w procesie krzepnięcia krwi)
• mangan(wpływ na libido, sprawność seksualną, płodność, niezbędny składnik kości, prawidłowa praca układu nerwowego,prawidłowe funkcjonowanie mózgu, ułatwienie wchłaniania i magazynowania żelaza, dobroczynny wpływ na stan skóry)
• potas(normalizacja rytmu serca, stabilizacja ciśnienia krwi, wspomaganie procesów przemiany materii, regulacja tempa bicia serca, udział w przewodnictwie nerwowym,zapobieganie obrzękom, wpływ na równowagę kwasowo-zasadową)
• żelazo(składnik hemoglobiny i mioglobiny, odpowiednie dotlenienie organizmu, prawidłowe funkcjonowanie systemu odpornościowego, spowolnienie procesu starzenia się skóry, utrzymanie odpowiednich funkcji intelektualnych, produkcja krwinek czerwonych)
• cynk(składnik wielu białek, odtruwanie organizmu, wpływ na stan skóry,włosów i paznokci,niezbędny do prawidłowego funkcjonowania insuliny,regulacja układu odpornościowego,prawidłowy wzrost i rozwój dzieci, prawidłowe odczuwanie smaków i zapachów,stabilizacja układnu kostnego)

Oregano a działanie antybakteryjne :

• zawartość olejków lotnych
• zawartość tymolu i karwakolu - hamowanie rozwoju bakterii (gronkowiec złocisty)
• zapobieganie infekcjom dróg oddechowych
• zapobieganie problemom ze strony przewodu pokarmowego

Zawartość przeciwutleniaczy w oregano :

• tymol i kwas rozmarynowy - neutralizacja wolnych rodników, zapobieganie uszkodzeniom komórek spowodowanym działaniem tlenu
• mierzenie częstotliwości działania (1 g rośliny) : 42 razy silniej niż jabłka, 30 razy silniej niż ziemniaki, 12 razy silniej niż pomarańcze, 4 razy silniej niż borówki amerykańskie

W jaki sposób oregano wspomaga dietę odchudzającą ?

• wzbogacenie "nudnego i mdłego" (często wyobieranego przez osoby odchudzające się)jadłospisu 
• zastępowanie soli w diecie
• mała kaloryczność zioła
• wspomaganie procesów przemiany materii

Wartość odżywcza 2 łyżeczek (zalecana porcja tygodniowa) suszonego oregano:

• energia : 11 kcal
• błonnik : 1,5 g
• witamina C : 2 mg
• wapń : 56 mg
• potas : 60 mg
• żelazo : 1,6 mg
• cynk : 0,2 mg

Kilka pomysłów na potrawy z oregano :

1. Kurczak - w misce wymieszać 5 g posiekanego oregano z 45 g masła; nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; mieszankę maślaną rozsmarować pod skórą na piersi kurczaka; skropić mięso sokiem z cytryny; połówki cytryny włożyć do kurczaka; piec 85 minut
2. Pizza - przygotować ciasto na pizzę według podstawowego przepisu; na spodzie rozsmarować własnoręcznie przygotowany sos pomidorowy; ułożyć tuńczyka z puszki, posiekaną cebulę i mozzarellę; upiec; posypać świeżym oregano
3. Makaron - makaron spaghetti ugotować i odcedzić; bakłażana pokroić w kostkę i podsmażyć na patelni grillowej; dodać makaron, posiekane oregano, płatki chilli, 2 ząbki czosnku; dodać kawałki wędzonego łososia; obficie polać oliwą z oliwek z dodatkiem bazylii; podsmażyć; zdjąć z patelni; posypać startym parmezanem
4. Jagnięcina - nastawić piekarnik na 160 stopni Celsjusza; w miseczce wymieszać posiekane oregano, czosnek i oliwę z oliwek; udziec jagnięcy natrzeć mieszanką; zawinąć w dwie warstwy pergaminu; piec 3 godziny
5. Krewetki - nastawić piekarnik na 180 stopni Celsjusza; obrane i oczyszczone krewetki przełożyć do naczynia żaroodpornego; posypać posiekanym oregano, rozgniecionym czosnkiem; dodać pokrojony w kostkę ser feta; skropić oliwą z oliwek; piec do zyskania różowego koloru; podawać z cytryną

ZDROWIE : KMIN RZYMSKI

Co to za przyprawa ?

• często mylony z kminkiem
• podłużne, żółto - brązowe nasiona
• orzechowy, lekko pieprzowy smak
• kuchnia indyjska i bliskowschodnia
• olejek z kminu rzymskiego - likiery
• składnik przyprawy "curry"

ZALETY : 

• ułatwianie trawienia
• ochrona przed rozwojem nowotworów
• kontrola poziomu glukozy we krwi
• korzystny wpływ na samopoczucie diabetyków
• wszechstronne użycie (w wielu kuchniach świata)

WADY :

• napromieniowanie podczas procesów usuwających skażenia (produkt zagraniczny)

Jaką ma wartość odżywczą ?

• bogactwo mikroelementów : wapń, mangan, żelazo
• niewielkie zużycie w potrawach (około 2 g) = niewielkie zyski składników odżywczych

Czy kmin może pomagać w kontroli cukrzycy ?

• zmniejszenie wzrostu poziomu glukozy we krwi tuż po posiłku
• smakowe wzbogacenie diety diabetyków
• wspomaganie kontroli poziomu glukozy

Czy przyprawa ta wspomaga trawienie ?

• stymulacja wydzielania enzymów trzustkowych
• prawidłowe trawienie i przyswajanie składników odżywczych w jelitach
• działanie bakteriobójcze - Helicobacter pylori (bakterie odpowiadające za powstawanie wrzodów żołądka oraz dwunastnicy)

Czy kmin faktycznie może chronić przed nowotworami ?

• ochrona przed rozwojem guzów żołądka i wątroby
• niszczenie rakotwórczych wolnych rodników
• wzmacnianie działania enzymów wątrobowych
• unieszkodliwianie substancji odżywczych
• bogactwo produktów roślinnych = pomoc w profilaktyce chorób nowotworowych

Wartość odżywcza w łyżeczce kuminu (5g) :

• energia : 8 kcal
• wapń : 20 mg
• potas : 38 mg
• żelazo : 1,4 mg

Kilka sposobów na kmin rzymski :

1. Kotlety jagnięce - w miseczce wymieszać łyżeczkę kminu, nasiona sezamu, słodką paprykę i sól morską; mieszanką dokładnie obsypać kotlety jagnięce; usmażyć na patelni grillowej; pod koniec skropić sokiem z limonki
2. Tosty - w miseczce wymieszać 2 łyżeczki kminu, nasion sezamu, tymianku i połowę łyżeczki chilli; chleb pełnoziarnisty pokroić na grube pajdy; posmarować kromki oliwą z oliwek i posypać mieszanką przypraw; zrumienić w piekarniku nagrzanym do 180 stopni Celsjusza
3. Warzywa - wymieszać pomidory, cukinię i dynię z całymi ząbkami czosnku, nasionami kminu i sezamu oraz oliwą z oliwek; piec w piekarniku nagrzanym do 180 stopni Celsjusza; po upieczeniu skropić sokiem z cytryny; posypać solą morską i czarnym, świeżo zmielonym pieprzem
4. Kurczak - połączyć 3 łyżki masła, 2 łyżeczki kminu, 2 rozgniecione ząbki czosnku i łyżkę soku z cytryny; natrzeć mieszanką kurczaka i odstawić na 20 minut; nagrzać piekarnik na 180 stopni Celsjusza; piec kurczaka około 1 godziny i 15 minut
5. Dip - pokroić marchew; ugotować w bulionie warzywnym do miękkości; odparować; zmiksować z kminem

ZDROWIE : PRZYPRAWY ŚWIATA

W kolejnych kilku postach zajmę się przyprawami, ponieważ nadają one potrawom bezcenny smak i aromat tylko wtedy, gdy są odpowiednio przez nas użyte. Dodatkowo wspomagają wiele procesów zachodzących w naszych organizmach i często mają właściwości lecznicze.

Skąd pochodzą "przyprawy świata"?

• rośliny występujące w gorącym i wilgotnym klimacie
• hodowanie w innych regionach powodowane dużym popytem
• różnorakie części roślin
• korzeń - imbir, kurkuma, galangal
• liście - wawrzyn, kaffir
• kwiaty - goździk
• owoce - pieprz, gałka muszkatołowa
• kora - cynamon

Zalety stosowania przypraw :

• ułatwianie przyswajania ciężkostrawnych potraw
• posiadanie właściwości leczniczych
• zamiennik soli
• mała kaloryczność
• nadawanie potrawom oryginalnego smaku oraz wyrazu

Wady stosowania przypraw :

• niecodzienny smak orientalnych przypraw 
• szybkie "wietrzenie"

Przechowywanie przypraw :

• szklane pojemniki
• szczelne zamknięcie
• ochrona przed wilgocią, światłem i wysoką temperaturą

Jak najlepiej wykorzystać dostępne przyprawy ?

1. Gałka muszkatołowa  - mięsa, pasztety, desery, pierniki, wina
2. Liść laurowy - zupy, sosy, mięsa pieczone
3. Pieprz czarny - sosy, potrawy mączne, zupy, mięsa smażone, ryby
4. Drzewko limonki kaffir - ryba, drób, potrawy typu curry, bouquet garni

Ile należy jeść przypraw ?

• umiar w użyciu - niebezpieczne działanie dużych ilości
• gałka muszkatołowa : powyżej 60 g : konwulsje, palpitacje serca, nudności, odwodnienie, bóle mięśni
• pieprz czarny : palenie w żołądku

Działanie lecznicze przypraw :

• goździki - eugenol - uśmierzanie bólu, działanie rozkurczowe
• gałka muszkatołowa - mirystycyna - zwalczanie reumatyzmu, wzdęć, zaburzeń oskrzelowych, ułatwianie trawienia
• limonka kaffir - olejki eteryczne, kwas cytrynowy - działanie antybakteryjne i przeciwzapalne
• liść wawrzynu szlachetnego - olejki z cyneolem, terpenami i geraniolem - pobudzenie krążenia, działanie przeciwzapalne
• pieprz czarny - alkaloid piperyny, olejek lotny, żywica - działanie rozgrzewające, stymulowanie pracy żołądka, ułatwianie wchłaniania selenu, witaminy B i beta-karotenu, zwalczanie kataru, ułatwianie oddychania

Kilka sposobów na przyprawy :

1. Lemoniada z liści - 4 liście limonki kaffir przełożyć do szklanki; dodać 3 łyżki cukru i zalać wrzącą wodą; ostudzić; przecedzić; schłodzić i podawać z kostkami lodu i cytryną
2. Sos do ryb i pasztetów - śmietanę 18% wymieszać z sokiem z cytryny i 2 łyżkami zielonego pieprzu; odstawić na godzinę
3. Zupa dyniowa - 1kg dyni pokroić w kostkę i włożyć do naczynia żaroodpornego; dodać połowę szklanki bulionu warzywnego, szklankę śmietanki 12% i pół łyżeczki gałki muszkatołowej; zapiekać godzinę w piekarniku nagrzanym do 200 stopni Celsjusza; zmiksować; podawać z grzankami
4. Sos beszamelowy do warzyw - rozpuścić pół kostki masła; dodać pół szklanki mąki i smażyć na małym ogniu cały czas mieszając; dodać 500 ml mleka energicznie mieszając; dodać pół łyżeczki cukru, 3 liście laurowe i doprowadzić do wrzenia; gotować jeszcze 20 minut
5. Konfitura - ugotować syrop z 400 g cukru i pół szklanki wody; dodać 200 g pokrojonych gruszek; dodać 200 g pokrojonych jabłek; dodać 5 goździków; po 20 minutach dodać 200 g śliwek bez pestek; przełożyć do wyparzonych słoików; zakręcić i odwrócić o 360 stopni na 30 minut